Dat dit object uit onze collectie lokaal gemaakt is, weten we dankzij de vindplaats, namelijk in de resten van een pottenbakkersoven én omdat hij is gemaakt van de zogeheten Brunssumserklei, die wit wordt tijdens het bakken.

‍

Een geschenk aan de goden

Romeinen gebruikten een rookofferlamp bij rituelen op een huisaltaar, een lararium of in een tempel, waarbij de opstijgende rook en de geur van geparfumeerde plantaardige olie was bedoeld als offer aan de goden of de voorouders.

‍

De god Mithras

Het slangenmotief op deze rookofferlamp verwijst waarschijnlijk naar de Mithrascultus, een mysterieuze religieuze stroming. Alleen mannen werden ingewijd in de geheimen van dit geloof. De rituelen werden gehouden in mithraea, kleine, ondergrondse tempels in grotten of kelders. In dergelijke tempels werd een centrale plaats ingenomen door een afbeelding van zonnegod Mithras, die een stier slacht, zoals je hieronder ziet.

Over de grond kruipt een slang, die symbool stond voor de aarde en de cyclus van de natuur. Mithras was als onoverwinnelijke strijder populair bij legioensoldaten in het Romeinse leger.  We denken daarom dat de lamp is gemaakt in opdracht van een Romeinse soldaat of veteraan.

‍

Vondst van een keldernis

Het vermoeden dat inwoners van Coriovallum Mithras vereerden, wordt versterkt door de vondst in 1998 van een mooi gedecoreerde nis in een keldermuur.

De nis werd ontdekt tijdens herstelwerkzaamheden aan een riool, nog geen 100 meter van de pottenbakkersoven met daarin de rookofferlamp. Het is natuurlijk merkwaardig om zo’n mooie nis aan te treffen in een kelder. Maar als je weet dat Mithrasgelovigen hun god vereerden in grotten of kelders, dan kun je je voorstellen dat de rookofferlamp misschien wel was bedoeld om neer te zetten in deze keldernis.

‍

Bronnen: Wikipedia: Mithraïsme, K. Linders, Religio Romana, Land van Herle (2025)