De noodzaak van een nieuw gebouw

Het gebouw van het Thermenmuseum uit 1977 voldeed klimatologisch niet om het 2000 jaar oude badhuis van Coriovallum voor toekomstige generaties te behouden. En er waren meer redenen voor nieuwbouw. Het gebouw is technisch verouderd en wekt aan de buitenkant niet de indruk van een museum. Conservator Karen Jeneson legt in de video uit wat er nog meer meespeelt.

‍

Een flinke uitdaging

Voor Kraaijvanger Architects en TomDavid Architecten betekende het ontwerp een flinke uitdaging. Een museumgebouw ontwerpen is weliswaar de kers op de slagroomtaart voor een architect, maar in dit geval moest men rekening houden met een 2000 jaar oud rijksmonument van een omvang van 50 bij 50 meter, dat net was gerestaureerd. De andere uitdaging was dat ons museum wil uitbreiden, maar er niet meer oppervlakte beschikbaar is in het volgebouwde centrum van Heerlen. In de onderstaande video, gemaakt door Stijn Poelstra, legt architect Dirk Jan Postel uit hoe zij het ontwerpproces hebben aangepakt.

Het idee achter het ontwerp

Vergeleken met het oorspronkelijke Thermenmuseum brengt de nieuwbouw vier belangrijke verbeteringen:

• Meer ruimte: een overzichtelijk, open en ruim opgezet museum.
• Meer samenhang: de buitenruimte is één geheel geworden en krijgt weer betekenis.
• Betere techniek: een duurzaam klimaat- en conserveringssysteem beschermt het erfgoed optimaal.
• Meer beleving: het Romeinse badhuis is zichtbaar, voelbaar en indrukwekkend aanwezig.

Het Romeinse badhuis blijft volledig intact. Rondom komt een nieuwe muur in traditioneel Romeins metselwerk. Het zogenaamde space frame, waarop het huidige dak van de badhuiszaal rust, blijft behouden, maar wordt nachtblauw geverfd. Op de vier bestaande kolommen van de archieftoren verrijst een nieuw museumgedeelte, de zogeheten mansio. Hierin komen tentoonstellingsruimtes, kantoren en educatieve ruimtes. De buitenkant wordt bekleed met keramische panelen, geïnspireerd op de lokale traditie van pottenbakken. Onder dit verhoogde gebouw ontstaat een ruime entree aan een groen plein.

Waarom dit ontwerp werkt

Het ontwerp is overzichtelijk en maakt slim gebruik van wat er al is. Het museum wordt groener, gastvrijer en sluit beter aan bij de identiteit van Heerlen. De mansio is flexibel ingericht, zodat het Romeinse verhaal steeds op nieuwe manieren verteld kan worden. Zo ontstaat een museum waarin oud en nieuw elkaar versterken en dat met trots het Romeinse fundament van Heerlen laat zien.

De route van de bezoeker

Bezoekers bereiken het museum gemakkelijk te voet vanaf het NS-station, de parkeerplaats of de fietsenstalling. Via een groen plein lopen zij naar de entree. Hier wacht een lichte, open ontvangsthal met een glazen gevel. Hier bevinden zich de balie, koffiebar, museumwinkel, garderobes en toiletten. Ook de educatieruimtes en het auditorium met een besloten terras liggen direct aan deze ruimte. Vanuit hier begint de ontdekkingstocht door de Romeinse wereld.

Keuzes zijn mogelijk

Bezoekers kunnen kiezen: wie de volledige route wil beleven, volgt het hele traject. Wie liever focust, kan ook direct instappen bij de Romeinse regio of bij het verhaal van het Romeinse badhuis. De trap en de lift bieden toegang tot de hoger gelegen verdiepingen. Van daaruit voert een langzaam dalende hellingbaan, die zich om de museumzalen heen slingert, bezoekers weer naar beneden. Op iedere verdieping wacht een nieuwe zaal en daarmee een nieuw hoofdstuk van het verhaal. Voor minder mobiele bezoekers is de lift ook voor de weg naar beneden een vanzelfsprekende optie.

De museumzalen

Bovenaan ligt de verdieping voor tijdelijke tentoonstelling, met elk jaar een nieuw Romeins thema. Daarna wandelen bezoekers langs ramen met uitzicht op de stad en de grote muurschildering naast het museum. Een verdieping lager ontdekt men de geheimen van het dageljjks leven in de Romeinse regio in een state-of-the-art immersive experience, waarna aan de hand van objecten uit de collectie de verhalen over de gewone burgers worden verteld in de vaste presentatie. Daarna bereiken bezoekers een tweede immersive experience waarin het Romeinse badhuis van Coriovallum opnieuw tot leven wordt gewekt.

En dan opent zich het hart van het museum: de monumentale zaal met het Romeinse badhuis zelf. Eerst kijken bezoekers vanaf een hoog plateau als het ware in vogelvlucht over het archeologisch monument. Vervolgens dalen zij nog een laatste keer af, nu tot aan een pad vlak langs de opgraving, voor een ontmoeting die zowel inzicht als verwondering oproept.  Vol indrukken en nieuwe kennis keren bezoekers uiteindelijk terug in het entreegebied.